Dit is niet met AI geschreven…
Ik mocht dankzij Arteveldehogeschool deelnemen aan het CIKM2026 in Rome (heel veel dank daarvoor). Een 5-tal dagen werden we ondergedompeld in heel veel rond Information & Knowledgemanagement.
Het congres was mede aangestuurd door de Association for Computing Machinery (ACM) in samenwerking met de universiteiten van Rome en Padua.
Een paar opmerkelijke vaststellingen.
De conferentie bestond deels uit keynotes en vooral uit het presenteren van onderzoeken vanwege doctoraatstudenten. Zij konden hun onderzoek én dus papers indienen. Meer dan 1500 papers stroomden binnen en wat daarin opviel was dat vooral Aziatische landen hoog scoorden. Het gevoel was dat België (3 papers) en Europa lijkt achter te blijven als kenniseconomie ten aanzien van het Aziatisch verhaal (1226 papers). 80% van de deelnemers waren academisch (en doorgaans jong). Het leek op een maxiversie van de afstudeerbeurs in de opleiding Informatiebeheer in Arteveldehogeschool… met het verschil dat de bijdrages zeer theoretisch aanvoelden, en niet zoveel oog hadden voor een mogelijk praktische effect.
De reden is niet ver te zoeken. De explosie van AI zorgt voor he
el veel vragen, ook puur technische. AI gebruikt specifieke algoritmes en modellen om informatie op te halen en te verwerken. Veel onderzoeken uit de conferentie gingen over de methodiek en kwaliteit van die modellen. Is het zinvol om meerdere modellen tegelijk te gebruiken?
een bestaand model gericht en met beperkte middelen bij te trainen (LoRA)? Hoe functioneert het bevragen van grafendata ( GQL (graph query language) met ontologische kennis? En zoverder… wie de abstracts even wil bekijken kan ze hier vinden (750 blz!) CIKM 2026 Conference Program.
Naast de grote aandacht voor de tekst en taalmodellen viel het op dat men nog volop zoekt om audio, video en fysiologische informatie te verwerken. Een paar keer komt emotieherkenning voor alsook de persoonlijke voorkennis van de gebruiker. AI-modellen zijn zeer krachtig maar missen veel ‘humaniteit’ en aandacht voor de persoonlijke context. Spotify besprak
hoe men probeert om voor luisterboeken een soort recapitulatie te voorzien om terug de rode draad terug te vinden. ECGTwin toonde dat AI-modellen in cardiologisch onderzoek wel gevoed kunnen worden met allerlei ECG -schema’s van mensen, maar dat mogelijks het persoonlijke historische ECG belangrijker kan zijn. AI zorgt voor de nodige verwarring en de manipulatie van foto’s kan leiden tot allerlei problemen tot in de rechtbank. Fake news en desinformatie waren logische subthema’s.

Ethische of maatschappelijke vraagstellingen waren wel af en toe, maar kwamen maar zijdelings aan bod. Met de keynotespreekster Catherine D’Ignazio van MIT kreeg het dan even een centraal punt: zij haalde onder meer hard uit naar techno-fascisme. AI trekt alle aandacht ( en geld) naar zich toe waardoor het meer en meer lijkt dat technocraten de normen bepalen. Het voelde binnen de Italiaanse politieke context en in een zaal vol geïnteresseerde informatie-technici, als even ongemakkelijk aan.
De conferentie ging eerder over technische optimalisaties van computer- en informatie-ingenieurs dan over praktische inzetbaarheid in een organisatie. De vele onderzoeken laten echter aanvoelen dat een nieuw tijdperk ons compleet zal overspoelen en veel in een stroomversnelling komt. Kennis over AI-modellen, het ontwikkelen van eigen modellen én inzetten en er verantwoord mee omgaan … Het zijn allemaal echte uitdagingen voor de bibliotheek-, archief- en erfgoed sector. Medewerkers in deze sectoren zullen zich echt vertrouwd moeten maken met AI om door het labyrint van AI toch de vlotste weg te vinden voor het eigen werk én de dienstverlening van bezoekers.
Tenslotte kon ik niet anders dan Rome afsluiten met een te beperkt bezoek aan de stad. De Italiaanse finesse, het soms te luid gekwebbel, de prachtige architectuur, en vooral het historisch besef van wat mensen kunnen bereiken als ze iets goeds voor ogen hebben. Met een gevoel van dankbaarheid keerde ik terug…
Luk Vanlanduyt
